De bellenmakers van Sardinie

De bellenmakers van Sardinie. Als je hun verhalen hoort over het maken van de bellen dan zijn het levende wezens. Ze reproduceren, ze evolueren, ze transformeren en ze repliceren op alle mogelijke middelen om zich beter aan te passen aan de omgeving waar ze voor bedoeld zijn.

Afgelopen februari was ik in Barbagia voor de bijzondere heidense feesten rondom de carnevale, in een dorp genaamd Tonara. Dit dorp is voornamelijk beroemd vanwege de Noga. Maar er is nog iets bijzonders in dit dorp te ontdekken. Net over de bergen van de Barbagia onder Fonni in Tonara, ontmoette ik een van de laatste campanacciari( bellenmakers), Ignazio Floris.

Bellenmakers

De campanacciari zijn ambachtslieden die de bellen maken die om de hals van de schapen en of koeien worden gehangen. Ik wist niets over dit verhaal van de bellen, het was voor mij een onbekend onderwerp. Over bellen wist ik al helemaal niets. Ik heb me nooit afgevraagd of er een filosofie schuil ging achter deze bellen. Volkomen blanco ging ik met mijn gids in Tonara naar het werkatelier. Ik had totaal geen verwachtingen, maar het werd een klein evenement. De bellenmaker Ignazio Floris opende een wereld waarin de bellen de belangrijkste in de wereld zijn. Een waarin hij uitlegt dat iedere bel uniek is en zijn eigen verhaal heeft. Het is belangrijk dat de bellen van de schapenkudde samen een identieke en unieke harmonie vormen. Zodat de schaapsherder altijd zijn eigen kudde herkent. Zo kan hij ook horen of er een andere kudde nadert.

Muzikaal

Ik heb ontdekt dat de bellenmakers ook musicoloog moeten zijn. Hij maakt elke bel (verkregen dmv het net zo lang hameren van de platen plaatmetaal totdat zij de juiste vorm hebben ) met zijn eigen toon. Afhankelijk van de afmetingen en op strategische punten aan de zijkant van de bel kan er zelfs een kwart toon verschil worden toegekend. De melodie van de bellen is het meest belangrijk, want elke kudde schapen zijn eigen melodie heeft. Wanneer de herder naar de campanacciaro gaat om de bellen te kopen wordt hij vergezeld door zijn “musicoloog. ” De  “musicoloog ” waar de herder op vertrouwd, zit buiten met zijn rug naar de deur om niet te worden beïnvloed door iets visueels. Niemand zegt iets, deze scène speelt zich af in een stilte.

Cultuur

Deze persoon weet niet alleen van muziek, maar is ook wethouder voor cultuur in Tonara. Dit oude ambacht vereist handwerk. Alles wordt op het oog en met de hand gemaakt om de bel zijn vorm te geven. Toch is dit werk meer dan een ambacht. Het is een passie voor het vak. Elke keer weer ontdek ik hoe rijk het erfgoed is dat dit eiland in de Middellandse zee heeft.

De familie Floris is overigens de bellenmakers van Sardinie. Ze maken voor elke schapenkudde op Sardinie de bellen. Een bel van een kudde die aan de kust graast heeft een andere klank dan die van een kudde die in de Barbagia tussen de bergen graast. Het geluid draagt anders in elke regio en het geluid van de bel moet daar op worden aangepast. Zo kan een bellenmaker aan de toon van de bel horen waar de kudde graast.

Monique Van Proosdij